Różne choroby wewnętrzne mogą dawać podobne objawy, co stanowi wyzwanie dla Pacjentów i lekarzy. Dwa z takich stanów to niedobór żelaza i niedoczynność tarczycy. Obydwa mogą dawać o sobie znać podobnymi objawami, jak przewlekłe zmęczenie, uczucie zimna, osłabienie czy problemy z koncentracją. Wiele osób, które je odczuwają błędnie wiąże je z niedoczynnością tarczycy, gdy ich przyczyną może być niedobór żelaza, lub odwrotnie. Dlaczego tak jest? Przeczytaj artykuł LuMedic, by poznać odpowiedź.
Od początku – czym jest niedobór żelaza?
Żelazo to pierwiastek niezbędny do produkcji hemoglobiny – białka przenoszącego tlen w krwinkach czerwonych – oraz do działania wielu enzymów metabolicznych. Niedobór żelaza może prowadzić do zahamowania syntezy hemoglobiny i rozwoju niedokrwistości z niedoboru żelaza. Objawy mogą pojawić się jeszcze zanim anemia się rozwinie. Najczęstsze obejmują:
– zmęczenie,
– osłabienie fizyczne i psychiczne,
– bladość skóry,
– zawroty głowy,
– duszność,
– kołatania serca,
– łamliwość paznokci,
– wypadanie włosów,
– problemy z koncentracją.
Ważne: niedobory żelaza są powszechne na całym świecie, szczególnie u kobiet w wieku rozrodczym, osób w ciąży oraz osób z przewlekłą utratą krwi lub niewystarczającą podażą w diecie.
Czym jest niedoczynność tarczycy?
Niedoczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł tarczycy produkuje zbyt mało hormonów (T4 i T3). W związku z tym dochodzi do spowolnienia metabolizmu. Endokrynolodzy diagnozują hipotyreozę na podstawie podwyższonego TSH i niskiego FT4 we krwi. Typowe objawy niedoczynności tarczycy obejmują przede wszystkim:
– zmęczenie,
– senność,
– uczucie zimna,
– suchą i bladoróżową skórę,
– wypadanie włosów,
– zaparcia,
– przyrost masy ciała
– obniżony nastrój.
Co ważne, symptomy te często rozwijają się stopniowo i mogą być subtelne. To niestety przyczynia się do trudności diagnostycznych.
Dlaczego objawy mogą mylić?
Tak naprawdę, istnieje kilka powodów, dla których objawy niedoboru żelaza i niedoczynności tarczycy się pokrywają:
Podobne objawy kliniczne – oba stany mogą powodować przewlekłe zmęczenie, osłabienie, wrażliwość na zimno, bladość skóry, trudności z koncentracją i obniżony nastrój. To dlatego Pacjenci często interpretują je jako wynik zaburzeń tarczycy, szczególnie gdy słyszeli wcześniej o tym schorzeniu.
Brak specyficznych objawów – objawy takie jak zmęczenie czy osłabienie są niespecyficzne – mogą bowiem wynikać z wielu przyczyn, w tym stresu, innych niedoborów odżywczych, przewlekłych chorób czy zmian hormonalnych. Ich szerokie występowanie sprawia, że łatwo je błędnie przypisać bardziej „popularnemu” schorzeniu, jak niedoczynność tarczycy.
Współwystępowanie – u części osób oba te stany mogą współistnieć. Niedoczynność tarczycy może upośledzać wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego, np. przez obniżenie wydzielania kwasu żołądkowego. Jednocześnie niedobór żelaza może wpływać na syntezę hormonów tarczycy i procesy metaboliczne związane z ich działaniem.
Wpływ żelaza na gospodarkę hormonalną – jest ono niezbędne do działania enzymów biorących udział w syntezie hormonów tarczycy, a jego niedobór może hamować aktywność tych enzymów, co potencjalnie prowadzi do obniżonej produkcji hormonów tarczycy.
Dlaczego diagnostyka bywa trudna?
Jednym z kluczowych problemów jest to, że standardowe badania krwi na tarczycę TSH oraz morfologia mogą nie wykrywać subtelnych niedoborów żelaza lub wczesnych etapów niedoczynności tarczycy. Przykładowo, morfologia może być prawiłowa, a ferrytyna – wskaźnik zapasów żelaza, może być obniżona. Celem określenia pracy tarczycy oprócz TSH, warto wykonać fT4, fT3 oraz ATG i ATPO, a także usg gruczołu tarczowego.
Ponadto, u Pacjentów przyjmujących już leki na tarczycę (np. lewotyroksynę) objawy takie jak zmęczenie czasami utrzymuja się mimo prawidłowych wyników hormonów tarczycy. Taka sytuacja wymaga diagnostyki w której na pierwszym miejscu rozważamy m.in. niedobor żelaza.
Konsekwencje złej interpretacji
Zatem, błędna interpretacja objawów może prowadzić do opóźnienia właściwej diagnozy i leczenia. Osoby z niedoborem żelaza mogą słąbiej reagować na leczenie niedoczynnosci tarczycy, jeśli podstawowy problem z żelazem nie zostanie rozpoznany. Z kolei Pacjenci z niezdjagnozowaną niedoczynnością tarczycy leczeni wyłącznie suplementacją żelaza – bez równoczesnej terapii L-tyroksyną – nie odczują poprawy. Właśnie dlatego kompleksowa diagnostyka jest kluczowa, by odróżnić te schorzenia.